Kendinizi, bir simülasyonun içinde, her şeyin biraz “fazla” kurgu olduğu o tuhaf boşlukta hissettiğiniz oldu mu? Sabah kahvenizi yudumlarken ekranı kaydırıyor ve bir anda kendinizi neyin gerçek, neyin yapay zekâ ürünü olduğunun birbirine karıştığı bir kaosun ortasında buluyorsunuz. Prof. Dr. Başak Gezmen’in dijital sağlık iletişimi ve dezenformasyon üzerine kaleme aldığı bir makalesi düştü e-postama. Okudukça, dijital dünyadaki savunmasızlığımızı ve bundan dolayı kendi “kalkanımızı” kurmanın ne kadar hayati olduğunu bir kez daha anladım. Yazının devamını Substack’teki sayfamdan okuyabilirsiniz.
e-vren günlüğü sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
Bireyler dijital okuryazarlığını ne kadar geliştirirse gelişsin, ne kadar bilinçlenirse bilinçlensin, eş zamanlı olarak popüler kültür endüstrisi ve buna bağlı algoritmalar da gelişmekte ve değişmekte. Örneğin yapay zeka ve dijital kurgular bireylere fiziksel gerçeklikten çok daha kişiselleştirilmiş, cazip ve estetik bir deneyim sunar. Bu noktada tüketici kandırıldığını değil kişisel zevklerine göre dizayn edilmiş bir eğlenceye dahil edildiğini düşünerek bu kurguya gönüllü olarak dahil olur. Temelde algoritmalar ahlaki birer yargıç değil arz-talep motorlarıdır. Yalan haberlerin, kalitesiz içeriklerin ve dahasının bu kadar hızlı yayılmasının sebebi insan psikolojisinin bir yansımasıdır. Endüstri, insanların tehditlere ve duygusal uyaranlara hızlı tepki verme içgüdüsünü bir etkileşim metriği olarak kullanır ve bireyler bile bile yalan bir haberin altında öfke kusarak bir katarsis sürecine dahil olurlar. Dolayısıyla, mevcut tabloyu salt bir dijital okuryazarlık eksikliği veya bilgi kirliliği sorunu olarak teşhis etmek temelde eksiktir. Karşımızda insan aklını değil, doğrudan insanın evrimsel zafiyetlerini kullanan ve ahlaki bir kaygı gütmeden çalışan devasa bir mühendislik harikası durmakta. Popüler kültür endüstrisi ve buna bağlı geliştirilen algoritmalar var oldukça hiçbir okuryazarlık seviyesi bu arz-talep döngüsünü kırmaya yetmeyecektir.