e-günlük

Blogu mu bloğu mu yazılır?

Blog sözcüğünün sonuna ünlü ile başlayan (sesli harf) bir ek geldiğinde “bloğu / bloğa” şeklinde yumuşayıp yumuşamadığı konusunda resmî bir ağızdan doğru bilgiye epey bir süredir ulaşmaya çalışıyordum. Telaffuzda “bloğu / bloğa” şeklinde söylenip yazı dilinde ise kelimenin sonundaki g harfinin ğ şeklinde yumuşamadığı yönünde bir görüşe sahiptim ancak bundan emin değildim. Kelimenin ek alınca hangi yazılışının doğru olduğu konusunda birçok blog yazarı arkadaş da sosyal ağlarda cevap arayışında. Hatta bazılarıyla kendi görüşlerimi paylaştım. Ancak bir edebiyatçı olarak yürüttüğüm mantığın doğru olmadığını Türk Dil Kurumunun konu hakkındaki geri bildirimiyle gördüm. Peki blog sözcüğünün doğru yazılışı nedir?

Blog sözcüğü, dilimize yabancı bir dilden girmesine rağmen Türkçe yazım kurallarına uymak zorunda. Ancak ben “blok” sözcüğünün de varlığından dolayı “blog” kelimesine ek geldiğinde yine “blogu / bloga” şeklinde yazılması gerektiğini aksi halde “blok”un ek alarak yumuşayan “bloğu / bloğa” şekliyle karışacağını “sanıyor”dum ;)

Tabii ben “blok” kelimesine ek gelince sondaki -k harfinin yumuşamayıp “bloku” şeklinde yazıldığı gerçeğini unuttum, aslında unutmadım yanlış biliyormuşum. Blok, sesli harf alınca “bloğu” şeklinde değil “bloku” şeklinde yazılıyormuş. İşte bu yüzden “ben de hâlâ Türkçeyi öğrenmeye, hatalarımı düzeltmeye devam ediyorum.” diye sürekli söyleyip duruyorum.

Türk Dil Kurumu sosyolog, psikolog, arkeolog kelimelerine de ek geldiğinde bu kelimelerin psikoloğu, sosyoloğu, arkeoloğu şeklinde yazıldığını zaten yazım kılavuzunda gösteriyor. Blog kelimesi de henüz sözlüklere ve yazım kılavuzuna girmemesine rağmen TDK’nın açıklamasına göre aynı yazım kuralarına uyarak “bloğu” şeklinde yazılıyor. Ayrıca Özgür Turanlı‘nın da 2013 yılında Türk Dil Kurumuna blog sözcüğünün doğru yazılışının nasıl olduğuna dair yaptığı yazılı başvurusuna TDK’nın verdiği bir cevap var. TDK Başkanı Prof. Dr. Mustafa S. Kaçalin imzalı cevapta “Psikolog, monolog vb. sözlere ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde sözün son ünsüzü genellikle yumuşamaktadır. Bu durum blog sözü için de geçerlidir.” açıklamasına yer veriliyor.

11 yıldır elim “blogu” yazmaya alışık olduğu için kelimenin doğru yazılışını öğrendikten sonra bile aynı yazının içinde hem “blogu” hem “bloğu” olarak yazma gibi bir ikileme düşmeye devam ediyorum. Kelimenin doğru yazılışına alışmam biraz zaman alacak gibi görünüyor ;)

Bu arada TDK’ya “hâlâ, kâğıt, kâr” gibi kelimelerde şapkanın (doğru ifadesiyle a harfindeki düzeltme işaretinin) kaldırıldığına dair etrafta dönen dedikoduyu da sordum. Yetkili, kesinlikle kalkmadığını söyledi. Zaten yazım kılavuzunun güncel son baskısında da “hâlâ, kâr, kâğıt” örneklerini görmeye devam ediyoruz.

Türkçe yazım kuralları konusunda kafası karışanlara, gazete veya dergilerdeki yazılışlara, Türkçe bilgisine güvendikleri arkadaşlarına bakmak yerine Türk Dil Kurumunu arayarak (0 312 457 52 00), onlara e-posta atarak (bilgi@tdk.gov.tr) birinci ağızdan sorularının cevaplarını almalarını öneririm. Ayrıca TDK’nın yazım kılavuzunun son baskısından kontrol edilir veya TDK’nın internet sitesindeki çevrim içi  yazım kılavuzuna bakılırsa daha sağlıklı olur.

Blog Yazarları Çalıştayı 2‘de söylediğim gibi: İnterneti bloglar, blogları da Türkçe kurtaracak!

Bir önceki Marmara Üniversitesi Yüksek Lisans Maceram başlıklı yazımda Marmara Üniversitesi Bilişim Yüksek Lisans, Marmara Üniversitesi İletişim Bilimleri Yüksek Lisans ve post-truth nedir hakkında bilgiler bulabilirsiniz.

Bu yazılarım da hoşunuza gidebilir

36 Yorumlar

  • Yanıtla Nazik 19 Temmuz 2017 at 00:16

    Senelerdir ben de bu ikilemde kalıyordum. Blogu yazıyordum hep çünkü bloğu bana itici geliyordu. Şimdi ise bloğu yazmak zor olacak.

    • Yanıtla e-vren günlüğü 19 Temmuz 2017 at 10:12

      Alışılmışı kırmak ekbette zor oluyor Nazik, hatta bloğu yazımı benim gözüme de sevimsi geliyordu ;) Ancak söz konusu Türkçe yazım kurallarına riayet etmekse boynumuz kıldan ince ;)

  • Yanıtla Halil GÖNÜL 15 Temmuz 2017 at 19:47

    Hay çok yaşayın emi! Uzun zamandır her yazdığımda kafamda dolanan şeyi buldum sayenizde. “Komşuda pişer bana da düşer.” değil mi?
    Emeğinize sağlık. :)

  • Yanıtla Salih 13 Temmuz 2017 at 23:22

    Ben hep “blogu” şeklinde kullanıyordum ve bunun doğru olduğunu düşünüyordum. Ama öyle değilmiş:)

    • Yanıtla e-vren günlüğü 14 Temmuz 2017 at 00:05

      Doğru zanettiğimiz çok yanlışımızı sonradan fark ediyoruz Salih. Kelimeyi bundan sonra doğru yazacaksın, ne güzel ;)

  • Yanıtla Blog Tecrübem 10 Temmuz 2017 at 22:58

    Merhabalar, son zamanlarda isminizi ve blogunuzu sık duyar oldum, ziyaret etmek bugüneymiş :) Ne zamandır kafamı kurcalayan bu konuya rastladım. Öncelikle teşekkür ederim bu konuda bizi aydınlattığınız için. Ben de ısrarla “blogu” şeklinde kullanıyordum. Bu bilgi iyi oldu. Elinize sağlık.

  • Yanıtla Eda DEMİR 10 Temmuz 2017 at 18:37

    Kesinlikle inanılmaz faydalı bir yazı olmuş. Kafamı karıştıran konulardan biriydi bu. Sonunda doğru yazım şeklini öğrenmiş olduk. Teşekkürler.

  • 1 2 3 4

    Bir yorum yazın