Blogu mu bloğu mu yazılır?

Blog sözcüğünün sonuna ünlü ile başlayan (sesli harf) bir ek geldiğinde “bloğu / bloğa” şeklinde yumuşayıp yumuşamadığı konusunda resmî bir ağızdan doğru bilgiye epey bir süredir ulaşmaya çalışıyordum. Telaffuzda “bloğu / bloğa” şeklinde söylenip yazı dilinde ise kelimenin sonundaki g harfinin ğ şeklinde yumuşamadığı yönünde bir görüşe sahiptim ancak bundan emin değildim. Kelimenin ek alınca hangi yazılışının doğru olduğu konusunda birçok blog yazarı arkadaş da sosyal ağlarda cevap arayışında. Hatta bazılarıyla kendi görüşlerimi paylaştım. Ancak bir edebiyatçı olarak yürüttüğüm mantığın doğru olmadığını Türk Dil Kurumunun konu hakkındaki geri bildirimiyle gördüm. Peki blog sözcüğünün doğru yazılışı nedir?

Blog sözcüğü, dilimize yabancı bir dilden girmesine rağmen Türkçe yazım kurallarına uymak zorunda. Ancak ben “blok” sözcüğünün de varlığından dolayı “blog” kelimesine ek geldiğinde yine “blogu / bloga” şeklinde yazılması gerektiğini aksi halde “blok”un ek alarak yumuşayan “bloğu / bloğa” şekliyle karışacağını “sanıyor”dum ;)

Tabii ben “blok” kelimesine ek gelince sondaki -k harfinin yumuşamayıp “bloku” şeklinde yazıldığı gerçeğini unuttum, aslında unutmadım yanlış biliyormuşum. Blok, sesli harf alınca “bloğu” şeklinde değil “bloku” şeklinde yazılıyormuş. İşte bu yüzden “ben de hâlâ Türkçeyi öğrenmeye, hatalarımı düzeltmeye devam ediyorum.” diye sürekli söyleyip duruyorum.

Türk Dil Kurumu sosyolog, psikolog, arkeolog kelimelerine de ek geldiğinde bu kelimelerin psikoloğu, sosyoloğu, arkeoloğu şeklinde yazıldığını zaten yazım kılavuzunda gösteriyor. Blog kelimesi de henüz sözlüklere ve yazım kılavuzuna girmemesine rağmen TDK’nın açıklamasına göre aynı yazım kuralarına uyarak “bloğu” şeklinde yazılıyor. Ayrıca Özgür Turanlı‘nın da 2013 yılında Türk Dil Kurumuna blog sözcüğünün doğru yazılışının nasıl olduğuna dair yaptığı yazılı başvurusuna TDK’nın verdiği bir cevap var. TDK Başkanı Prof. Dr. Mustafa S. Kaçalin imzalı cevapta “Psikolog, monolog vb. sözlere ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde sözün son ünsüzü genellikle yumuşamaktadır. Bu durum blog sözü için de geçerlidir.” açıklamasına yer veriliyor.

11 yıldır elim “blogu” yazmaya alışık olduğu için kelimenin doğru yazılışını öğrendikten sonra bile aynı yazının içinde hem “blogu” hem “bloğu” olarak yazma gibi bir ikileme düşmeye devam ediyorum. Kelimenin doğru yazılışına alışmam biraz zaman alacak gibi görünüyor ;)

Bu arada TDK’ya “hâlâ, kâğıt, kâr” gibi kelimelerde şapkanın (doğru ifadesiyle a harfindeki düzeltme işaretinin) kaldırıldığına dair etrafta dönen dedikoduyu da sordum. Yetkili, kesinlikle kalkmadığını söyledi. Zaten yazım kılavuzunun güncel son baskısında da “hâlâ, kâr, kâğıt” örneklerini görmeye devam ediyoruz.

Türkçe yazım kuralları konusunda kafası karışanlara, gazete veya dergilerdeki yazılışlara, Türkçe bilgisine güvendikleri arkadaşlarına bakmak yerine Türk Dil Kurumunu arayarak (0 312 457 52 00), onlara e-posta atarak (bilgi@tdk.gov.tr) birinci ağızdan sorularının cevaplarını almalarını öneririm. Ayrıca TDK’nın yazım kılavuzunun son baskısından kontrol edilir veya TDK’nın internet sitesindeki çevrim içi  yazım kılavuzuna bakılırsa daha sağlıklı olur.

Blog Yazarları Çalıştayı 2‘de söylediğim gibi: İnterneti bloglar, blogları da Türkçe kurtaracak!

Bir önceki Marmara Üniversitesi Yüksek Lisans Maceram başlıklı yazımda Marmara Üniversitesi Bilişim Yüksek Lisans, Marmara Üniversitesi İletişim Bilimleri Yüksek Lisans ve post-truth nedir hakkında bilgiler bulabilirsiniz.

Blogu mu bloğu mu yazılır?” için 38 yorum

  1. Öyle ahım şahım bir bilgim olmasa da ‘blog özel isim değildir’ diye düşünerek bloğum diyordum. Yada tamamen mantıksız bir yorum olduğunu düşünerek, ilk cümlemi geri dönüşüme yollayıp ; şu an yazmış olduğumla yola devam ediyorum. Ve bilgilendirme için teşekkür etmekle yetiniyorum. ( İmla hataları yapmışımdır. Yıllar geçince unutmuşum herşeyi. Şimdiden söyleyeyim dedim.)

  2. Sanıldığı kadar zor değil Ruhsuz Atmaca ;) Özel isim, cins isim nedir; biraz kafan karışmış anlaşılan. En güvenilir çözüm TDK Yazım Kılavuzunun son baskının ilk 79 sayfasını dikkatli okuman. Yazı yazan bizler için yazım kurallarını açıp tekrar tekrar okumak çok gerekli. Bir de dil bilgisi kuralları, kişisel yorumlara, tahminlere göre şekillenmeyecek kadar hassas ve ciddi. Türk Dil Kurumu gibi bir otoritenin dilin keyfi kullanımını önlemek adına var olması çok önemli. “Bloğu” itici geliyor olabilir ama Türkçe kurallar ne diyorsa odur.

  3. Şöyle bir durum var kendi açımdan blok kelimesinin kullanım yeriyle blog kullanım şekli farklı blog temel olarak web ve blog kelimelerinden oluştuğu için blogu İngilizce eksenli düşünülmesi gerekiyor. Ben hep özel isim olarak görüyorum ya da fiil gibi olsa yumuşama tamam ama blog sabit bir kelime ve bloğu olması itici geliyor. Tabi ülkede blog nedir bilinmediği için bunu akademik anlamda tescillendirmek zor.

  4. Ben sanırım yine blogu kullanacağım. Gözüm alışırsa belki bloğa da yazabilirim:)
    İletişim bilgilerini vermen iyi olmuş. Elbet sorumuz olacak.

  5. Asıl ben size teşekkür ederim. Amancilardan olmayıp böyle bir konuyu değerlendirdiğiniz için. Aslında bu yazıyı Blogum da yazmak üzere hazırlamıştım ama rafları bu dosyanın daha fazla tozlanmasını beklemek istemedim. Ayrıca sizin gibi blog yazarları ile sürekli iletişim halinde olan birinin de görüşünü almanın daha iyi olacağını düşündüm. Tekrar teşekkür ederim.

  6. Kaygılarında ve eleştirilerinde çok haklısın Ali. Ayrıca Türkçenin doğru kullanımı konusundaki bu duyarlılığın için de seni tebrik ederim, çok mutlu oldum. “Aman sende”ci insanlardan her zaman uzak durmuş, onlara kulak asmamışımdır. Hele ki söz konusu Türkçemiz ise cehalete tahammülüm hiç yok. “Blogları Türkçe kurtaracak” inancım hâlâ dipdiri duruyor. Bu söze senin baktığın açıdan bakınca bir tezatlık olduğu görünüyor, haklısın. İnternet için “genel ağ”, bloglar için de “ağ günlüğü, e-günlük vb.” karşılıkları kullansak aslında kesinlikle daha bilinçli bir davranış sergilemiş oluruz. Senin kapı araladığın bu tartışmayı da önümüzdeki blog yazarları çalıştayında gündeme getirebilir veya blog yazarlarıyla yaptığımız söyleşilerde herkesin fikrini alarak daha sağlıklı bir tartışma ortamı oluşturabiliriz. Tekrar teşekkür ederim katkın ve zihin açan yorumun için.

  7. Aslında zamanında uzun uzun araştırdığım ve çok takıldığım bir konu vardı. O da blog yazınca gerek tarayıcılar olsun gerek ofis programları olsun bu kelimeyi yanlış olarak gösteriyordu. İlk başlarda ben bu kelimeyi Türkçe sanırken bu kelimenin yabancı bir kelime olduğunu ve bu nedenle de hatalı olarak göründüğünü anladım. Tabii bundan sonra aklıma hemen bir soru daha takıldı o da “Blog İngilizce ise bunun Türkçe’si ne?”. Bunu da araştırdım ve sonuç olarak ağ günlüğü, günce sonuçlarına ulaştım. Ve Türk bloglarında blog kelimesi yerine ağ günlüğü kelimesi kullanılsa daha iyi olacağını düşündüm. Tabii bunları düşünürken daha çok küçük bir blog olduğum ve daha böyle büyük blogları keşfedemediğim için paylaştığım kişilerde “aman sen mi değiştireceksin blog kelimesini, sana mı kaldı” gibi umut yıkıcı sözleri ile bu fikrimi rafa kaldırdım. Ama raftaki bu dosya hep aklıma takıldı? Neden Türkçe’ye bu kadar önem verirken sizin de dediğiniz gibi “interneti bloglar, blogları Türkçe kuracakken” blog kelimesini kurtarıyoruz. Bu cümleye bile çok ters düşmüyor mu bu durum?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir