e-günlük

Blogu mu bloğu mu yazılır?

Blog sözcüğünün sonuna ünlü ile başlayan (sesli harf) bir ek geldiğinde “bloğu / bloğa” şeklinde yumuşayıp yumuşamadığı konusunda resmî bir ağızdan doğru bilgiye epey bir süredir ulaşmaya çalışıyordum. Telaffuzda “bloğu / bloğa” şeklinde söylenip yazı dilinde ise kelimenin sonundaki g harfinin ğ şeklinde yumuşamadığı yönünde bir görüşe sahiptim ancak bundan emin değildim. Kelimenin ek alınca hangi yazılışının doğru olduğu konusunda birçok blog yazarı arkadaş da sosyal ağlarda cevap arayışında. Hatta bazılarıyla kendi görüşlerimi paylaştım. Ancak bir edebiyatçı olarak yürüttüğüm mantığın doğru olmadığını Türk Dil Kurumunun konu hakkındaki geri bildirimiyle gördüm. Peki blog sözcüğünün doğru yazılışı nedir?

Blog sözcüğü, dilimize yabancı bir dilden girmesine rağmen Türkçe yazım kurallarına uymak zorunda. Ancak ben “blok” sözcüğünün de varlığından dolayı “blog” kelimesine ek geldiğinde yine “blogu / bloga” şeklinde yazılması gerektiğini aksi halde “blok”un ek alarak yumuşayan “bloğu / bloğa” şekliyle karışacağını “sanıyor”dum ;)

Tabii ben “blok” kelimesine ek gelince sondaki -k harfinin yumuşamayıp “bloku” şeklinde yazıldığı gerçeğini unuttum, aslında unutmadım yanlış biliyormuşum. Blok, sesli harf alınca “bloğu” şeklinde değil “bloku” şeklinde yazılıyormuş. İşte bu yüzden “ben de hâlâ Türkçeyi öğrenmeye, hatalarımı düzeltmeye devam ediyorum.” diye sürekli söyleyip duruyorum.

Türk Dil Kurumu sosyolog, psikolog, arkeolog kelimelerine de ek geldiğinde bu kelimelerin psikoloğu, sosyoloğu, arkeoloğu şeklinde yazıldığını zaten yazım kılavuzunda gösteriyor. Blog kelimesi de henüz sözlüklere ve yazım kılavuzuna girmemesine rağmen TDK’nın açıklamasına göre aynı yazım kuralarına uyarak “bloğu” şeklinde yazılıyor. Ayrıca Özgür Turanlı‘nın da 2013 yılında Türk Dil Kurumuna blog sözcüğünün doğru yazılışının nasıl olduğuna dair yaptığı yazılı başvurusuna TDK’nın verdiği bir cevap var. TDK Başkanı Prof. Dr. Mustafa S. Kaçalin imzalı cevapta “Psikolog, monolog vb. sözlere ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde sözün son ünsüzü genellikle yumuşamaktadır. Bu durum blog sözü için de geçerlidir.” açıklamasına yer veriliyor.

11 yıldır elim “blogu” yazmaya alışık olduğu için kelimenin doğru yazılışını öğrendikten sonra bile aynı yazının içinde hem “blogu” hem “bloğu” olarak yazma gibi bir ikileme düşmeye devam ediyorum. Kelimenin doğru yazılışına alışmam biraz zaman alacak gibi görünüyor ;)

Bu arada TDK’ya “hâlâ, kâğıt, kâr” gibi kelimelerde şapkanın (doğru ifadesiyle a harfindeki düzeltme işaretinin) kaldırıldığına dair etrafta dönen dedikoduyu da sordum. Yetkili, kesinlikle kalkmadığını söyledi. Zaten yazım kılavuzunun güncel son baskısında da “hâlâ, kâr, kâğıt” örneklerini görmeye devam ediyoruz.

Türkçe yazım kuralları konusunda kafası karışanlara, gazete veya dergilerdeki yazılışlara, Türkçe bilgisine güvendikleri arkadaşlarına bakmak yerine Türk Dil Kurumunu arayarak (0 312 457 52 00), onlara e-posta atarak (bilgi@tdk.gov.tr) birinci ağızdan sorularının cevaplarını almalarını öneririm. Ayrıca TDK’nın yazım kılavuzunun son baskısından kontrol edilir veya TDK’nın internet sitesindeki çevrim içi  yazım kılavuzuna bakılırsa daha sağlıklı olur.

Blog Yazarları Çalıştayı 2‘de söylediğim gibi: İnterneti bloglar, blogları da Türkçe kurtaracak!

Bir önceki Marmara Üniversitesi Yüksek Lisans Maceram başlıklı yazımda Marmara Üniversitesi Bilişim Yüksek Lisans, Marmara Üniversitesi İletişim Bilimleri Yüksek Lisans ve post-truth nedir hakkında bilgiler bulabilirsiniz.

Bu yazılarım da hoşunuza gidebilir

36 Yorumlar

  • Yanıtla mydestiny 09 Temmuz 2017 at 13:08

    Ben her ikisini de aktif kullanan biriyim. Elim nasıl giderse öyle yazıyordum ama gönlüm “bloğu…” versiyonundan yanaydı. Doğrusunu net bir şekilde öğrenmek çok ideal oldu. Canım bloğum :) (cümle içinde kullanmalıydım hemen)

    • Yanıtla e-vren günlüğü 09 Temmuz 2017 at 17:36

      Herkesin bloğu kendisi için candır değil mi ;) Teşekkürler yorumun için.

  • Yanıtla Syhn 09 Temmuz 2017 at 08:51

    Ben yanlış kullanmak bir yana bunun üzerine hiç düşünmemiştim o kadar eminmisim demek :) sosyal medyada telefondan yazdığım için dikkat etmesem ve blogdaki eski “blogu” vb degistiremesem de bundan sonra bu hataya dusmeyecegim. Teşekkürler 😊

    • Yanıtla e-vren günlüğü 09 Temmuz 2017 at 09:28

      Seyhan, aynen ben de eski yazılardaki “blogu / bloga” kullanımlarını bulup tek tek değiştiremeyeceğim; gözüme çarptıkça düseltirim. Zaten eski yazılarıma baktığımda başka kelimelerde de yazım yanlışlığı yaptığımı görüyorum ;)

  • Yanıtla Ali 08 Temmuz 2017 at 23:26

    Ana bende hep millete kızıyordum bloğu değil blogu diye :) Baya bir kişiden özür dilemem gerekecek.

  • Yanıtla Yusuf Bahadır Çelik 08 Temmuz 2017 at 19:28

    Bende ilk defa bu yazıdan öğrendim. İyi oldu, daha vakit harcadığımız şeyin Türkçe’de nasıl kullanıldığını bilmiyoruz.

    • Yanıtla e-vren günlüğü 08 Temmuz 2017 at 20:18

      “…vakit harcadığımız şeyin Türkçede nasıl kullanıldığını bilmiyoruz.” eleştirin ne kadar haklı bir eleştiri Yusuf. Çok teşekkürler.

  • Yanıtla Recep Hilmi TUFAN 08 Temmuz 2017 at 17:02

    Merhaba;

    Ben doğru kullanıyormuşum. Bu konuda bizi aydınlattığınız için teşekkürler.

    Aydınlanması gereken diğer bir konu ise TeDeKa mı TeDeKe mi? :)

    • Yanıtla e-vren günlüğü 08 Temmuz 2017 at 17:06

      Yaygın kullanımda maalesef TeDeKa diye telaffuz ediyoruz ama Türkçede bütün sessiz (ünsüz) harfler “e” ünlüsüyle telaffuz edilir kuralı vardır: Be, Ce, Çe vb. Hatta TDK’nın resmî Twitter hesabından da retweetlediği şu tivit var. Katkın için teşekkürler Recep Hilmi ;)

    1 2 3 4

    Bir yorum yazın