e-vren günlüğü

Yeni Medya ve Post-Truth

Kadir Has Üniversitesinin altı yıldır düzenlediği Yeni Medya konferansı için 26 Nisan Çarşamba günü üniversitenin Cibali yerleşkesindeydim. Oxford’un 2016 yılının kavramı olarak açıkladığı Post-Truth’un merkeze alındığı konferansta sırasıyla on farklı isim Post-Truth nedir sorusunun cevabını vermeye ve Post-Truth – Yeni Medya ilişkisini açıklamaya çalıştı.  Post-Truth’un Türkçe karşılığı konusunda tam bir fikir birliği olmasa da birbirinden farklı olmayan tanımların kabul edildiği dikkatimi çekti. Örneğin Post-Truth için Prof. Dr. Sevda Alankuş ve Sarphan Uzunoğlu “hakikat ötesi” kavramını tercih ederken Orhan Şener, Post-gerçek ifadesini tercih ediyor.

Yeni Medya Konferansını Kadir Has Üniversitesinde Yeni Medya Yüksek Lisansı yapan Dilara Eldaş Baş yönetti; açılış konuşmasını “bir korsan bildiri yapıyorum” diyen Kadir Has Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekan Vekili Prof. Dr. Sevda Alankuş yaparken Rektör Prof. Dr. Mustafa Aydın da Skype ile konferansın başında salona bağlandı. Sonrasında sırasıyla Sarphan Uzunoğlu (Kadir Has Üniversitesi), Orhan Şener (Kültür Üniversitesi), Doç. Dr. Ufuk Eriş (Anadolu Üniversitesi), Şükrü Oktay Kılıç (Al Jazeera Türk) ve Yalçın Arı (SosyalMedyaTV.com) sahneye çıktı. Konferansın sonunda moderatörlüğün Doç Dr. Eylem Yanardağoğlu’nun yaptığı panelde Baybars Örsek (DogrulukPayi.com) ve Mehmet Atakan Foça’yı (teyit.org) dinledik.  Konferansta aldığım notlardan önemli bulduklarımı özet halinde sıralamak istedim. Yorumlarınızı veya eksik gördüğünüz noktalarla ilgili görüşlerinizi paylaşarak yazının daha da zenginleşmenize katkı sağlayabilirsiniz. Bu arada Post-Truth nedir, onun tanımıyla başlayayım:

Post-Truth nedir? “Tarafsız gerçeklerin kamuoyu fikrini etkilemede duygulara ve kişisel inançlara cazip gelen şeylerden çok daha az etkili olması durumuyla ilgili olan ya da bu anlama gelen” veya “Nesnel hakikatlerin belirli bir konu üzerinde kamuoyunu belirlemede duygulardan ve kişisel kanaatlerden daha az etkili olması durumu”

Prof. Dr. Sevda Alankuş açılış konuşmasında, Oxford’un yılın kelimesi olarak açıklamasının Post-Truth’un kullanımının 2016 yılında bir önceki yıla göre yüzde 2 bin artış göstermesinden dolayı olduğunu belirtti. Truth’ın Türkçe karşılığının “doğru, gerçek, hakikat” olduğunu ve Post-Truth için “hakikat ötesi” karşılığını tercih ettiğini söyledi.

Sarphan Uzunoğlu:

Orhan Şener

Doç. Dr. Ufuk Eriş

Ufuk Hoca, adeta stund-up yaptı; özellikle 90’lı neslin 80’li yılları özenmesini esprili bir dille, oldukça da komik bir şekilde anlattı. 97 doğumluların “80’li yıllar çok güzeldi” demesini 80’li bir nesil olarak hayretle karşıladığını, “Ben yaşadım, 80’ler hiç de güzel değildi. Bodrumdan ikinci kata kömür kovası taşımanın neresi güzel ki?” sözleriyle anlattı. Çoğunlukla güldüğüm için pek not tutamadım. Konuşmasının başında “Post-Truth’un aslında çok da korkulacak bir şey olmadığını hatta Post-Truth’un fake olduğunu” söyledikten sonra sahneden inene kadar bu kavrama neredeyse hemen hiç değinmedi. Oysa konuşma başlığı “Yeni Medyanın post-truth çöllerinde hakikat arayışı” gibi harika bir cümleden oluşuyordu ;)

Bu arada Ufuk Hocanın TRT Okul için hazırladığı Yeni Medya programının YouTube’daki bütün videolarını seyretmiştim; kendisini bir de canlı dinlemek ayrı bir keyifti. Seyretmek isteyenler için Yeni Medya oynatma listesini şöyle paylaşayım:

Şükrü Oktay Kılıç

Yalçın Arı

Kendisini ilk kez Teknoloji Bağımlılığı Kongresinde dinlediğim Yalçın Arı’yı ikinci kez seyrettiğim bu konuşmasında en çok vurguladığı şey “güçlü ve doğru network”tü.

Soldan: Baybars Örsek (DogrulukPayi.com) – Doç. Dr. Eylem Yanardağoğlu – Mehmet Atakan Foça (Teyit.org)

Doç Dr. Eylem Yanardağoğlu’nun moderatörlüğünü üstlendiği panel bölümünde Baybars Örsek ve Mehmet Atakan Foça’nın konuşmalarından aldığım notların özeti şunlar:

Baybars Örsek

Gazeteci değiliz, böyle bir iddiamız yok ve bu şekilde konumlandırmıyoruz kendimizi. Kamuoyunu ilgilendiren kişilerin yine kamuoyunu ilgilendiren söylemlerinin doğruluk payıyla ilgileniyoruz. Yaptığımız iş aslında öyle çok da gözünüzde büyütülecek bir şey değil. Biz siyasetin, daha doğru olması için çabalıyoruz. Genç arkadaşlar, doğruluk payı, teyit gibi girişimler güzel değil deyip daha iyisini yapsın ki ekosistem gelişsin. Türkiye’de siyasetin veri temelli konuşulmasını arzu ediyoruz. Bu misyonu üstlendik. İlk günden beri “yalan” kelimesini asla kullanmadık. Doğruluk payı vardır veya doğruluk payı yoktur dedik. Biz gözlem yapıyoruz, hak savunuculuğu değil. Yarı ve tam zamanlı çalışan 6 kişilik bir editör ekibimiz var.

Mehmet Atakan Foça

4. kuvvet olan medyayı tekrar 4. kuvvet yapmak için elinden geleni yapan sosyal bir girişimiz. Bizim gibi organizasyonların en mutlu olacağı şey klonlanmaktır. Olay yeri inceleme’ye dönüşmemek için çok ince bir çizge durmaya çalışıyoruz. Bizi kim teyit edecek? Mevzu şu: Dijital medya okuryazarlığı. Başta takipçilerimiz bizi teyit etmeli. Bu sebeple teyit.org’u dijital medya okuryazarlığı projesi olarak görüyoruz. Bir konuyu ele almadan önce üç şarta bakıyoruz: Önemli mi, acil mi, viral mi? Bunlardan birine uyuyorsa o ihbarı ele alırız. Günde en az 30 ihbar geliyor, 4 kişilik bir ekibiz.

Yeni Medya Konferansına dair #yenimedya17 etiketiyle atılan tivitleri buradan inceleyebilirsiniz. Post-Truth kavramına dair kafanızda hâlâ soru işaretleri varsa Dilara Eldaş Baş ile Eylem Yanardağoğlu’nun aşağıda paylaştığım sohbetleri “Post-Truth nedir?” sorusunun cevabını daha iyi verebilir:

En çok buralardayım: Instagram | Facebook | Twitter

Bir önceki Edebiyatın kahramanı, korkunç cinayetin kurbanı Sabahattin Ali başlıklı yazımda Atilla Özkırımlı, Filiz Ali ve kürk mantolu madonna hakkında bilgiler bulabilirsiniz.